Jargon, spiritualiteit en stoppen met roken

Ik zette de radio aan en hoorde een bekende stem. Het was Jan Geurtz, de man wiens boek De Opluchting mij een paar jaar geleden moeiteloos van het roken heeft afgeholpen. Hij probeerde nu bij Kunststof (radio 1) in 56 minuten uit te leggen hoe we het onszelf moeilijk maken door de oorzaak van ons lijden buiten onszelf te leggen. (Hier kun je het interview terug luisteren, ik weet niet hoe lang nog). Een spoedcursus Boeddhisme eigenlijk. Met bijbehorend jargon. “Het kan mij niet moeilijk genoeg zijn, als ik het nog maar snap,” zei interviewster Jellie Brouwer optimistisch.

Hoe kwam ik hier terecht?

Ik heb geen tv dus om de actualiteit een beetje bij te houden heb ik de radio. Die staat standaard uit, want ik vind stilte het lekkerste. Maar tijdens het koffiezetten, het planten water geven, het doen van buikspieroefeningen of het ontdooien van porties ingevroren zilvervliesrijst zet ik hem aan. En dan altijd op radio 1, want het minimaliseren van onzinnige keuzes leidt tot het maximaliseren van geluk. Sinds ik verhuisd ben, luister ik meestal via de NPO app op mijn telefoon en een klein draadloos spotgoedkoop (bluetooth) boxje dat ik met me mee neem als ik naar een andere kamer ga. Dan hoeft de radio niet zo hard te staan en blijf ik vriendjes met de nieuwe buren. Het was dus toeval zou je kunnen zeggen. Kennelijk valt het moment waarop ik zin krijg om zilvervliesrijst te ontdooien samen met het moment waarop Kunststof ongeveer een kwartier bezig is. Zodat ik al luisterend ook nog het raadsel ‘wie is het deze keer?’ mag oplossen.

Wat heb ik gehoord?

Ik vond het een erg interessant interview. Ik heb tijdens het luisteren diverse mensen ge-smst dat ze de radio aan moesten zetten. Dat doe ik niet zo vaak. Eigenlijk nooit. Maar: ík vond het interessant omdat ik in 56 minuten niet alleen Jan Geurtz van alles over zijn leven hoorde vertellen, maar ook een voor mij heldere samenvatting kreeg van een gedachtengoed waar ik me al een jaar of 10 in verdiep. Ik doe namelijk (niet zo heel gedisciplineerd, hoor) aan zenmeditatie.

Geef eens een voorbeeld?

Jan vertelt smakelijk, nuchter  en persoonlijk. Bijvoorbeeld over het moment van zijn ommezwaai: van nuchtere Zeeuw, leraar Nederlands en vader van vier kinderen, via een hoop ellende, naar het moment waarop hij besefte dat hij zelf de oorzaak van al zijn lijden was en dat er iets moest gebeuren. Die ommezwaai werd bij hem getriggerd doordat zijn kat midden in de nacht in een hoge boom zat en er niet meer uit durfde. En hij heeft ook een prettige stem, er zit een soort van vriendelijke aarzeling in, alsof hij zelf verbaasd is over wat hij te vertellen heeft. Hij is een verademing vergeleken met al die hijgerige levenscoaches die je voorbij ziet komen, en hij heeft een geruststellend rommelig leven geleid (scheiding, burn-out, speedverslaving, seksverslaving) en vertelt daar zonder poeha over maar ook zonder gêne.

En trouwens

Ik vind trouwens dat Jellie Brouwer ook een heel prettige stem heeft.

Waarom twijfel ik dan toch? Jargon.

Hij zat daar natuurlijk om zijn nieuwe boek (Vrij van gedachten, praktische handleiding voor een helder en liefdevol leven) te verkopen, dat weet ik ook wel. Maar daar ging het gesprek eigenlijk niet zo over. Hij was vooral bezig aan een leek – de interviewster – uit te leggen wat dat nou was, spiritualiteit en waarom spirituele wijsheid anders was dan bijvoorbeeld wijsheid op basis van psychologisch inzicht. Ga daar maar eens aanstaan. Life op de radio, in een uur. Ik kon hem prima volgen, maar ik snapte ook dat de interviewster niks kon met woorden als ego, zelfafwijzing en manifesteren.

“Elke identificatie is oorzaak van het lijden. Dus ‘ik ben een boeddhist’ is een contradictio in terminis. (…) Een ik, een identiteit, is een aangeleerde vergissing. (…) Dus Jan Geurtz bestaat eigenlijk niet,” zei Jan Geurtz. Ik kon hem prima volgen.

En Jellie Brouwer zei: “Ik zie hem hier toch behoorlijk helder voor me zitten.” En dat begreep ik ook.

(Eigenlijk zeggen ze het net even anders, maar ik heb het ingekort. Dus de eventuele onbegrijpelijkheid van Jan Geurtz hier ligt misschien vooral aan mij.)

En dus?

Ik twijfel. Jellie Brouwer was zo te horen niet verlicht geraakt in een uurtje met Jan Geurtz. Maar moet je dingen die te moeilijk zijn om aan leken uit te leggen in een uurtje, dan maar niet proberen uit te leggen in een uurtje? Of zouden er mensen zijn die denken ‘Ik snap hier niks van maar het intrigeert me wel zo veel dat ik me er eens in ga verdiepen, zodat ik het  beter ga snappen?’ Is er een grens aan hoever je kunt dumb-downen, aan hoe ver je moet wíllen dumb-downen? Bestaat ‘elitair’ helemaal niet meer, omdat alle kennis tegenwoordig gratis beschikbaar is voor iedereen die internet heeft? Is onwetend blijven over wat-dan-ook een keuze (voor zover de vrije wil geen aangeleerde illusie is natuurlijk) en is het je taak als schrijver, blogger, vlogger, radiomaker, wetenschapper, mens, om andere mensen nieuwsgierig te maken naar wat ze nog niet weten? Dat er een leven zonder sigaretten bestaat bijvoorbeeld. Of een leven zonder lijden.

Ga ik dat boek lezen?

Dat weet ik nog niet, hoor. Ik heb al zoveel boeken. Ik ben nu nog bezig in Zuiverheid van Jonathan Franzen. Dat moet eerst maar eens uit.

 

2 gedachten over “Jargon, spiritualiteit en stoppen met roken”

  1. Leuke kwestie snijd je hier aan voor mij! Ik zie hier geen ‘taak’, wel heb ik zelf de behoefte om bruggen te blijven slaan met mensen die ver van het jargon vandaan staan. Ikzelf word steeds verder het boeddhistische jargon ‘ingetrokken’ en wordt er door anderen op aangesproken als ik ‘Ik vind…’ zeg, in plaats van ‘Ik ervaar’… Dan zeg ik toch bewust ‘Ik vind’ om mensen niet af te schrikken, of om juist in verbinding te blijven. Ik stem mijn jargon dus af op wie ik om me heen heb. Makkelijk vind ik het niet. Maar van de hard-core spirituelen word ik soms ook niet goed, als het alleen maar zo mag en anders niet. Ik heb eens iemand horen spreken voor een zaal, die zijn jargon ‘van liefde’ niet sprak, hij vervreemde iedereen van hem. Het deed de zaak geen goed.
    Het gaat om de intentie en het bewustzijn waarmee ik doe wat ik doe.

    1. Ik snapte deze zin alsmaar niet: Ik heb eens iemand horen spreken voor een zaal, die zijn jargon ‘van liefde’ niet sprak, hij vervreemde iedereen van hem.

      Tot ik zag dat de komma anders moest staan: Ik heb eens iemand horen spreken, voor een zaal die zijn jargon ‘van liefde’ niet sprak, hij vervreemde iedereen van hem (moet eigenlijk van ZICH zijn, maar och)
      De zaal sprak het jargon niet, dat bedoel je toch? Het is zó moeilijk om goed verstaan te worden. Het gaat natuurlijk niet om de komma, of om ‘ervaar’ versus ‘vind’, het gaat eerst om contact en dan om de inhoud van het contact. Als je jargon gaat spreken tegen een zaal die dat niet verstaat, ben je vergeten eerst contact te leggen. Intentie en bewustzijn zijn nuttig/nodig, net als techniek en inhoud.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *